Το σχέδιο νόμου που θα αναρτηθεί την επόμενη εβδομάδα για διαβούλευση σχετικά με την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση παρουσίασε σήμερα σε συνέντευξη  τύπου ο υπουργός Παιδείας,Έρευνας και Θρησκευμάτων Κώστας Γαβρόγλου.

Όπως τόνισε,το σχέδιο νόμου προέκυψε βάσει των εμπειριών των τελευταίων ετών σε διεθνές και εθνικό επίπεδο και με δεδομένα τα προβλήματα που ανέδειξε ο εθνικός και κοινωνικός διάλογος για την Παιδεία. Και πρόσθεσε ο κ. Γαβρόγλου:

Το σχέδιο νόμου

  • απαντά στις προκλήσεις του διεθνούς ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, 
  • διασφαλίζει τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας, 
  • επιβεβαιώνει το δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ και την ανάγκη κοινωνικής συναίνεσης και εργασιακής ασφάλειας όσων τα υπηρετούν, 
  • εξασφαλίζει όρους ελεύθερης πρόσβασης σε αυτά ανεξαρτήτως των κοινωνικών ανισοτήτων, 
  • συνδέει τη λειτουργία των ΑΕΙ με τις τοπικές κοινωνίες και τις περιφερειακές ανάγκες
  • διευρύνει το πλαίσιο κοινωνικής λογοδοσίας και διαφάνειας των ΑΕΙ και, το κυριότερο, σέβεται το ακαδημαϊκό κεκτημένο του ευρωπαϊκού universitas. 

Η φιλοσοφία που διέπει το παρόν σχέδιο νόμου έχει παρουσιαστεί και συζητηθεί με τους Πρυτάνεις των Πανεπιστημίων και τους Προέδρους των Τ.Ε.Ι. To νομοσχέδιο αντανακλά την εμπιστοσύνη της πολιτείας στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Αυτό γίνεται μέσω των προβλέψεων που

  • αποκαθιστούν τον ακαδημαϊσμό στα ιδρύματα,
  • δίνουν μια νέα πνοή δημοκρατικής λειτουργίας στα ιδρύματα,
  • παρέχουν το πλαίσιο δημιουργίας ευρύτατων συναινέσεων στη διοίκηση των ΑΕΙ, 
  • διευρύνουν, όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία της χώρας, την αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ, 
  • δημιουργούν θεσμούς μέσω των οποίων συλλογικά η ακαδημαϊκή κοινότητα θα προωθήσει στην πράξη τον Ενιαίο Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας, 
  • περιορίζουν την γραφειοκρατία
  • δίνουν δυνατότητες για διεύρυνση και διεθνοποίηση των προπτυχιακών σπουδών
  • προωθούν τον εξορθολογισμό της λειτουργίας των Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) και των διδακτορικών σπουδών.  

Διοίκηση

Το σχέδιο νόμου προβλέπει:

-Στη Σύγκλητο θα συμμετέχουν οι Πρόεδροι όλων των Τμημάτων και ταυτόχρονα θα θεσμοθετηθεί το Πρυτανικό Συμβούλιο για την διευκόλυνση της καθημερινής διοίκησης των Α.Ε.Ι.

-Στις λειτουργίες διοίκησης και αντιπροσώπευσης, η αποτελεσματικότητα της διοίκησης θα ενισχυθεί σημαντικά μέσω της εκλογής των Αντιπρυτάνεων και μάλιστα σε ξεχωριστό ψηφοδέλτιο από του Πρυτάνεις και με μονοσταυρία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διευρύνεται στο μέγιστο η δημοκρατική νομιμοποίηση όλων των διοικούντων και ενισχύεται η δυνατότητα των μελών Δ.Ε.Π. που θέλουν να προσφέρουν χωρίς να δεσμεύονται από τη συγκρότηση της όποιας ομάδας ταυτόσημων απόψεων. Το βασικότερο όλων είναι ότι ενισχύεται η αποτελεσματικότητα της διοίκησης καθώς αυτή βασίζεται στην ύπαρξη ενός Πρυτανικού Συμβουλίου που αντανακλά τους ευρύτατα δυνατούς όρους κοινωνικής συναίνεσης.

-Στα συλλογικά όργανα θα δοθεί θεσμικά λόγος στους φοιτητές και θα επανέλθει η φοιτητική συμμετοχή στους Τομείς, τα Τμήματα και τη Σύγκλητο. Οι φοιτητές δεν θα συμμετάσχουν στην εκλογή μονοπρόσωπων οργάνων (Πρόεδρος, Κοσμήτορας, Πρύτανης, Αντιπρύτανης).

-Ο εθνικός και κοινωνικός διάλογος για την Παιδεία που διεξήχθη τον προηγούμενο χρόνο κατέδειξε την ανάγκη προώθησης του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Τον στόχο αυτό καλούνται να υπηρετήσουν τα περιφερειακά Ακαδημαϊκά Συμβούλια Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας (Α.Σ.Α.Ε.Ε.). Για πρώτη φορά θεσμοθετείται ένα όργανο σε επίπεδο περιφέρειας, το οποίο συγκροτείται από εκπροσώπους όλων των Πανεπιστημίων, ΤΕΙ και των Ερευνητικών Κέντρων (Ε.K.), οι οποίοι είναι μέλη Δ.Ε.Π. ή ερευνητές της οικείας ή άλλης Περιφέρειας ή από το εξωτερικό, με τετραετή θητεία. Ανά τετραετία άλλο ίδρυμα θα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου. Στα Α.Σ.Α.Ε.Ε. θα συμμετάσχει και εκπρόσωπος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της κάθε  Περιφέρειας. Τα Α.Σ.Α.Ε.Ε. θα έχουν ως κύριο σκοπό χάραξη στρατηγικής για την ανάπτυξη του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας, σε περιφερειακό επίπεδο, εκτιμώντας της αναπτυξιακές προοπτικές και την στρατηγική που έχει κάθε ίδρυμα, τη δυνατότητα εκπαιδευτικών και ερευνητικών συνεργειών μεταξύ των ιδρυμάτων και τη διαμόρφωση κρίσιμων κοινών υποδομών. Με αυτό τον θεσμό αναμένεται να ενταθεί η αλληλεπίδραση και η συνεργασία των ιδρυμάτων με κοινωνικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς συντελεστές της Περιφέρειας, των οποίων τη γνώμη θα ζητούν. Η θεσμοθέτηση του οργάνου αυτού προέκυψε από την ανάγκη ύπαρξης ενός οργάνου που χαράσσει στρατηγική, όχι στα στενά πλαίσια ενός και μόνον ιδρύματος, αλλά συνολικά για όλα τα ιδρύματα της περιφέρειας, προωθώντας εν τοις πράγμασι την ώσμωση, την συνέργεια και την εξωστρέφεια, χωρίς να εμπλέκεται στα της καθημερινής διοίκησης, αλλά ταυτόχρονα με αρμοδιότητες ουσιαστικής λογοδοσίας. Τα Α.Σ.Α.Ε.Ε. θα λειτουργούν συμπληρωματικά με το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού και την Επιτροπή Μελέτης των Οικονομικών της Εκπαίδευσης, τα οποία έχουν ήδη θεσμοθετηθεί.

-Επιπλέον προωθούνται ρυθμίσεις που ενισχύουν το αυτοδιοίκητο των Α.Ε.Ι. και συγκεκριμένα:

α) Η διαδικασία προκήρυξης των θέσεων των καθηγητών Τ.Ε.Ι. θα διενεργείται εξ ολοκλήρου από τα οικεία ιδρύματα, με εξαίρεση τη διαδικασία για τη βεβαίωση ύπαρξης πίστωσης, όπως εφαρμόζεται ήδη για τα πανεπιστήμια.

β) Οι άδειες απουσίας των καθηγητών των Α.Ε.Ι. να χορηγούνται αποκλειστικά από τον οικείο Πρύτανη / Πρόεδρο Τ.Ε.Ι., ανεξάρτητα από τον αριθμό των ημερών απουσίας.

γ) Για την απόκλιση από το υποχρεωτικό ωράριο των καθηγητών που παράλληλα συμμετέχουν στα όργανα διοίκησης των ιδρυμάτων, να εκδίδεται απόφαση από τον οικείο Πρύτανη / Πρόεδρο Τ.Ε.Ι.

δ) Η αρμοδιότητα της σύστασης τομέων να περιέλθει στα Α.Ε.Ι.

 

Μεταπτυχιακά(Π.Μ.Σ)

– Θα δοθεί για πρώτη φορά η δυνατότητα σε φοιτητές εφόσον το επιθυμούν να παρακολουθήσουν και να εξεταστούν, επιπλέον των μαθημάτων του Τμήματος εισαγωγής τους, στο 25% των μαθημάτων ενός άλλου συνεργαζόμενου Τμήματος. Η συνεργασία των Τμημάτων, στη βάση της συνάφειας των επιστημονικών αντικειμένων που θεραπεύουν, θα γίνεται μέσω συμφωνιών των Τμημάτων. Η επιτυχία στις εξετάσεις των μαθημάτων θα συνοδεύεται από αντίστοιχο πιστοποιητικό. Το μέτρο αυτό διευρύνει τους ακαδημαϊκούς ορίζοντες των φοιτητών, και δίνει πρόσθετες ακαδημαϊκές δυνατότητες για όσους θέλουν να διευρύνουν τα ακαδημαϊκά ενδιαφέροντα τους.

– Στόχος της νομοθετικής παρέμβασης είναι να περιγραφούν οι ακαδημαϊκοί όροι και οι λειτουργικές προϋποθέσεις που θα διασφαλίσουν υψηλής ποιότητας μεταπτυχιακές σπουδές. Ταυτόχρονα λαμβάνεται μέριμνα, ώστε να διασφαλιστεί η ελεύθερη πρόσβαση των φοιτητών στα Π.Μ.Σ. ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση.

Η φιλοσοφία των προτεινόμενων διατάξεων στηρίζεται στην εμπιστοσύνη που πρέπει να διέπει τις σχέσεις της Πολιτείας με τα Α.Ε.Ι. με την ταυτόχρονη μέριμνα για την διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και της απρόσκοπτης πρόσβασης στο δημόσιο αγαθό της Παιδείας.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, με τις προτεινόμενες διατάξεις ενισχύεται η αυτοδιοίκηση των Α.Ε.Ι., τα οποία έχουν την ευθύνη για την ίδρυση, τη λειτουργία και την οικονομική διαχείριση των Π.Μ.Σ. Ταυτόχρονα, ο Υπουργός έχει δικαίωμα αναπομπής της απόφασης της Συγκλήτου περί ίδρυσης Π.Μ.Σ. αν διαπιστώσει: (α) ότι υπάρχει πρόδηλη δυσαναλογία μεταξύ των τελών φοίτησης και των παροχών προς τους φοιτητές, ή (β) ότι το ύψος των τελών φοίτησης είναι τέτοιο που καθιστά αδύνατη ή δυσχερή τη συμμετοχή σε Π.Μ.Σ. φοιτητών περιορισμένης εισοδηματικής ικανότητας, παραβιάζοντας τη γενική ελευθερία πρόσβασης στην παιδεία, ή (γ) ότι δεν είναι επαρκώς δικαιολογημένο το λειτουργικό κόστος του Π.Μ.Σ. Επίσης στον Υπουργό παραμένει και η τελική απόφαση έγκρισης των διακρατικών Π.Μ.Σ.

Συνδεδεμένη με την αυτοδιοίκηση είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στην διαχείριση των Π.Μ.Σ. Ετησίως θα δημοσιοποιείται, με ανάρτηση στην ιστοσελίδα των Α.Ε.Ι., ο απολογισμός εσόδων – εξόδων κάθε Π.Μ.Σ., με αναγραφή της κατανομής των δαπανών ανά κατηγορία, και ιδίως του ύψους των τελών φοίτησης, των αμοιβών των διδασκόντων στα Π.Μ.Σ. και του αριθμού των διδασκόντων που τις εισέπραξαν. Επίσης, κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου, τα Α.Ε.Ι. οφείλουν επίσης να δημοσιοποιήσουν τον απολογισμό για τα έτη 2012 έως 2016.

-Στο ίδιο πνεύμα, η διασφάλιση της ποιότητας των Π.Μ.Σ. αναβαθμίζεται με εσωτερική και εξωτερική ακαδημαϊκή αξιολόγηση. Η εξωτερική ακαδημαϊκή αξιολόγηση πραγματοποιείται περιοδικά (παρακολούθηση ανά έτος και τελική αξιολόγηση ανά πενταετία) από Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή (Ε.Σ.Ε.), η οποία συγκροτείται με απόφαση της οικείας Κοσμητείας και αποτελείται από εννέα έως δέκα πέντε μέλη Δ.Ε.Π. άλλων Α.Ε.Ι.  ή ερευνητές από Ιδρύματα του εσωτερικού ή εξωτερικού. Οι αξιολογήσεις δημοσιοποιούνται στο διαδικτυακό τόπο των ιδρυμάτων και κοινοποιούνται στον Υπουργό Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.

-Η ελεύθερη πρόσβαση των φοιτητών στα Π.Μ.Σ. διασφαλίζεται ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση. Για τον λόγο αυτό ενισχύεται η ίδρυση δωρεάν Π.Μ.Σ., καθότι προσμετράται θετικά η λειτουργία τέτοιων Π.Μ.Σ. κατά τις επιχορηγήσεις των ιδρυμάτων. Ταυτόχρονα ενισχύεται η δωρεάν φοίτηση σε όσες περιπτώσεις υπάρχουν τέλη φοίτησης, ορίζοντας ότι σε κάθε  Π.Μ.Σ. το 40% των φοιτητών  απαλλάσσονται των τελών φοίτησης, βάσει οικονομικών κριτηρίων. Αν οι φοιτητές με χαμηλό εισόδημα υπερβαίνουν το 40%, το Υπουργείο θα εξετάζει τη δυνατότητα κάλυψης των τελών, με επιπλέον επιχορήγηση του ιδρύματος. Πέραν των ανωτέρω, παρέχεται η δυνατότητα απαλλαγής φοιτητή από τα τέλη φοίτησης με παροχή επικουρίας αποκλειστικά ακαδημαϊκού περιεχομένου στο ίδρυμα. Από την πλευρά τους, τα ιδρύματα καλούνται να καλύπτουν τις λειτουργικές τους ανάγκες πρωτίστως από τα λοιπά μέσα χρηματοδότησης και μόνο αν αυτά δεν επαρκούν μπορούν να επιβάλουν τέλη φοίτησης. Τα ιδρύματα στην απόφαση ίδρυσης Π.Μ.Σ. καλούνται να καταθέσουν ειδική αιτιολόγηση της τυχόν ανάγκης επιβολής τέλους φοίτησης, καθώς και του ύψους του τέλους αυτού σε αναλογία προς τις πάσης φύσεως παροχές προς τους φοιτητές. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα στο 1/3 των μελών Δ.Ε.Π. του οικείου Τμήματος να αντιλέξει σε περίπτωση που θεωρεί ότι το οριζόμενο στην εισήγηση τέλος φοίτησης είναι υψηλό και αυτό δημιουργεί απαίτηση από την Σύγκλητο να αποφανθεί αιτιολογημένα επ’ αυτών των αντιρρήσεων.

ακαδημαϊκότητα των Π.Μ.Σ. διασφαλίζεται και με μια σειρά διατάξεων που σκοπό έχουν να συνδέσουν την λειτουργία των Π.Μ.Σ. με τις αντικειμενικές δυνατότητες των Τμημάτων για την λειτουργία υψηλή στάθμης Π.Μ.Σ. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, ορίζεται ότι Π.Μ.Σ. οργανώνονται και λειτουργούν σε αυτοδύναμα τμήματα που παρέχουν σπουδές πρώτου κύκλου. Μη αυτοδύναμα τμήματα των Α.Ε.Ι. μπορούν να συμμετέχουν σε διατμηματικά ή διαϊδρυματικά Π.Μ.Σ. μόνο σε συνεργασία με αυτοδύναμα τμήματα. Οι διδάσκοντες σε Π.Μ.Σ. προέρχονται κατά 60% τουλάχιστον από τα μέλη Δ.Ε.Π. του οικείου Τμήματος (και 80% σε περίπτωση διατμηματικού).

Διασφαλίζοντας την ουσία της έννοιας του δημόσιου λειτουργού της εκπαίδευσης, ορίζεται η προτεραιότητα της συμμετοχής αμισθί σε Π.Μ.Σ. έναντι της συμμετοχής επ’ αμοιβή. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι για να αμειφθεί μέλος Δ.Ε.Π. για τη συμμετοχή του σε Π.Μ.Σ., πρέπει να συμμετέχει αμισθί σε τουλάχιστον ένα Π.Μ.Σ. του Τμήματός του ή άλλου Τμήματος του ιδίου ή άλλου Α.Ε.Ι. και η αμοιβή αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% των μηνιαίων τακτικών αποδοχών του.

-Προχωρώντας στον τρίτο κύκλο σπουδών, ο οποίος παρέχεται από αυτοδύναμα Τμήματα Πανεπιστημίων, ορίζονται διατάξεις που συστηματοποιούν την διαδικασία επιλογής υποψηφίων διδακτόρων, τον ορισμό των επιβλεπόντων και των τριμελών συμβουλευτικών επιτροπών, τις υποχρεώσεις των υποψηφίων διδακτόρων και την διαδικασία υποστήριξης της διατριβής.

-Στην φιλοσοφία της ενίσχυσης του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας κρίνουμε ως ιδιαίτερα σημαντική την εισαγωγή διάταξης σύμφωνα με την οποία μπορεί να δοθεί από το Τμήμα εντολή επίβλεψης διδακτορικών διατριβών και σε μέλη Ε.Π. Τ.Ε.Ι. (καθηγητές, αναπληρωτές καθηγητές, και μόνιμους επίκουρους καθηγητές) ή ερευνητές Α΄, Β΄ ή Γ΄ βαθμίδας από ερευνητικά κέντρα του άρθρου 13α του ν. 4310/2014, με την προϋπόθεση όλοι οι ανωτέρω να είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος. Η διάταξη αυτή θα αναβαθμίσει τις ακαδημαϊκές δυνατότητες των μελών Ε.Π. και των ερευνητών, δίνοντας στα Πανεπιστημιακά Τμήματα με τα οποία συνεργάζονται την δυνατότητα, την ευθύνη και την ηθική υποχρέωση να δώσουν επίσημο χαρακτήρα σε αυτό το οποίο σε μεγάλο βαθμό γίνεται σήμερα, δηλ. την άτυπη επίβλεψη επί της ουσίας υποψηφίων διδακτόρων.

Το πλήρες κείμενο του προτεινόμενου σχεδίου νόμου αναρτάται άμεσα στο δημόσιο διάλογο.

Υποβολή Θέματος

Με την συμβολή των ίδιων των πολιτών μπορούμε να βελτιώσουμε τα κακώς κείμενα που δυσκολεύουν την καθημερινότητα όλων μας.

Μπορείτε να μας αποστείλετε θέματα τα οποία βρίσκετε μπροστά σας, όχι με την έννοια της εξυπηρέτησης μεμονωμένων προσωπικών δυσκολιών, αλλά με κύριο σκοπό τη γενίκευση και αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων.

Η καταγραφή των θεμάτων που δυσκολεύουν την συλλογική μας καθημερινότητα θα γίνει αντικείμενο αξιολόγησης, ομαδοποίησης και επεξεργασίας, με κύριο σκοπό να χαρτογραφήσουμε τις ελλείψεις, να διερευνήσουμε τις δυνατότητες παρέμβασης και να οδηγηθούμε σε ευρύτερες κυβερνητικές πρωτοβουλίες και δράσεις που θα βελτιώνουν την ποιότητα ζωής.

Πριν να υποβάλετε το θέμα σας, δείτε τη σελίδα με τις Συχνές Ερωτήσεις.

Για την υποβολή των θεμάτων καθημερινότητάς σας, παρακαλούμε συμπληρώστε τη φόρμα.